مقدمه هوش مصنوعی (Artificial Intelligence یا به اختصار AI) شاخه‌ای از علوم کامپیوتر است که هدف آن ساخت ماشین‌هایی است که بتوانند رفتارهایی را انجام دهند که معمولاً به هوش انسانی نیاز دارند. این رفتارها شامل یادگیری، استدلال، حل مسئله، درک زبان و ادراک بصری است. اما سوال اصلی اینجاست: یک ماشین چطور «می‌فهمد»؟

مکانیسم کلی کارکرد برخلاف نرم‌افزارهای سنتی که دقیقاً طبق دستورات خط‌به‌خط (If-Then) عمل می‌کنند، سیستم‌های هوش مصنوعی امروزی بر پایه «یادگیری» از داده‌ها استوار هستند. فرآیند کلی به این صورت است: ۱. جمع‌آوری داده: سیستم با حجم عظیمی از اطلاعات (متن، تصویر، صدا یا اعداد) تغذیه می‌شود. ۲. الگوسازی: الگوریتم‌های ریاضی الگوهای پنهان در این داده‌ها را شناسایی می‌کنند. ۳. پیش‌بینی یا تصمیم‌گیری: بر اساس الگوهای یادگرفته شده، سیستم برای داده‌های جدید پیش‌بینی می‌کند یا تصمیم می‌گیرد.

تفاوت هوش مصنوعی ضعیف و قوی اکثر سیستم‌های فعلی، «هوش مصنوعی ضعیف» (Narrow AI) هستند؛ یعنی در یک کار خاص (مثل تشخیص چهره یا بازی شطرنج) از انسان پیشی می‌گیرند، اما هوش عمومی ندارند. «هوش مصنوعی قوی» (AGI) که بتواند مانند انسان در هر زمینه‌ای فکر کند، هنوز وجود خارجی ندارد.

نتیجه‌گیری هوش مصنوعی جادو نیست، بلکه ترکیبی از ریاضیات پیشرفته، داده‌های بزرگ و قدرت پردازشی است که به ماشین‌ها اجازه می‌دهد از تجربه (داده) یاد بگیرند.